در شرایط بحرانی مانند جنگ، نحوه برخورد والدین با کودکان تأثیر مستقیمی بر رفتار و سلامت روانی آنها دارد. جیغ، داد، گریه یا تغییر لحن صدای والدین، به دلیل فقدان تجربه کافی کودکان برای درک موقعیت، به سرعت بر آنها اثر گذاشته و الگوبرداری رفتاری کودکان را شکل میدهد. بنابراین، والدین باید در تعامل با فرزندان خود بسیار سنجیده و با تأمل عمل کنند تا دنیای امن آنها دچار آسیب نشود.
نحوه رفتار با کودکان باید متناسب با گروههای سنی مختلف تنظیم شود:
- کودکان ۰ تا ۶ سال: برای این گروه سنی، اصل کلیدی «حفاظت کامل از اطلاعات» است. باید از انتقال هرگونه اطلاعاتی که باعث ترس یا ناراحتی آنها میشود، خودداری کرد. به عنوان مثال، هنگام شنیدن صدای انفجار یا آژیر، باید با آرامش بگویند: «این فقط یک صدای بلند بود، ما کنار هم هستیم و جایمان امن است.» در صورت ترس شبانه، باید آنها را در آغوش گرفت و حس امنیت را منتقل کرد، نه واقعیتهای ترسناک. تماشای اخبار، تلویزیون یا موبایل، به ویژه تصاویر خبری آزاردهنده، باید کاملاً محدود شود.
- کودکان ۷ تا ۱۲ سال: با افزایش قدرت درک در این گروه سنی، اطلاعات باید به صورت کنترلشده، محدود و بدون جزئیات خشونتآمیز ارائه شود. مثلاً میتوان گفت: «گاهی بین کشورها اختلافاتی پیش میآید.» سپردن مسئولیتهای کوچک به آنها، مانند مراقبت از خواهر و برادر کوچکتر یا کمک در کارهای خانه، میتواند حس قدرت و کنترل را در آنها افزایش داده و اضطرابشان را کاهش دهد. همچنین، گوش دادن به صحبتهای کودکان و ارائه پاسخهای کوتاه، مطمئن و آرام بسیار اهمیت دارد.
- نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال: این گروه سنی حقایق را میدانند، اما تمرکز باید بر «چگونگی مدیریت شرایط» باشد. باید صادق بود، اما بر امید و اقدام مشترک تأکید کرد. عباراتی مانند «شرایط سخت شده، اما ما آماده هستیم و با هم از پس آن برمیآییم» میتواند مفید باشد. دادن حق نظر دادن، کمک کردن و مشارکت در تصمیمگیریهای جزئی به آنها، و همچنین صحبت درباره شایعات و آموزش منابع معتبر اطلاعاتی، توصیه میشود.
توصیههای عمومی برای تمام گروههای سنی:
- آرامش والدین: والدین باید خودشان آرام و کنترلشده رفتار کنند، زیرا اضطراب از طریق حالات چهره و تن صدا به سرعت به کودکان منتقل میشود. واکنشهای تند و رفتارهای غیرمعمول والدین، تأثیر منفی شدیدی بر کودکان دارد.
- محدود کردن محتوای مضر: تماس کودکان با شبکههای اجتماعی، اخبار تصویری یا ویدیوهای خشونتآمیز باید محدود شود، زیرا این تصاویر میتوانند باعث شوک روانی پایدار شوند.
- حفظ روتین زندگی: تا حد امکان، روال عادی زندگی مانند زمان مشخص برای غذا خوردن، عبادت و خواب باید حفظ شود.
- اهمیت بازی و خلاقیت: زمان بازی، نقاشی و قصهگویی نباید حذف شود، زیرا این فعالیتها ابزارهای دفاع روانی مهمی برای کودکان محسوب میشوند.
دیدگاه ها