در زمان جنگ، حفاظت از سلامت روان به اندازهی تأمین نیازهای اولیه جسمی و ایمنی اهمیت دارد. اگرچه کنترل شرایط بیرونی دشوار است، اما با بهکارگیری راهکارهای ساده و علمی میتوان از ذهن محافظت کرده و تابآوری روانی را تقویت نمود.
تماشای مکرر تصاویر دلخراش و اخبار منفی، اضطراب را تشدید میکند. بنابراین، لازم است میزان دریافت اخبار را مدیریت کرده و تنها در زمانهای مشخص و از منابع موثق به پیگیری آنها بپردازیم.
در شرایط بحران، روابط بین فردی نقش درمانی ایفا میکنند. گفتگو با خانواده، دوستان یا حتی افراد همفکر در شبکههای اجتماعی، احساس انزوا را کاهش داده و به تخلیه هیجانی کمک میکند.
حتی در بحبوحه جنگ، داشتن یک برنامه منظم شامل زمان خواب مشخص، وعدههای غذایی و انجام فعالیتهای سبک، میتواند حس کنترل و نظم را به ذهن بازگرداند و اضطراب را تسکین دهد.
تکنیکهایی مانند تنفس عمیق، مراقبه، نوشتن احساسات و یا گوش دادن به موسیقی آرامشبخش، به آرامسازی سیستم عصبی کمک شایانی میکنند و ذهن را از حالت آمادهباش خارج میسازند.
در صورت احساس فشار روانی طاقتفرسا، یا بروز علائم افسردگی و اضطراب شدید در خود یا اطرافیان، دریافت کمک تخصصی ضروری است. مشاورههای آنلاین روانشناسی در این دوران در دسترس بوده و میتوانند بسیار یاریرسان باشند.
نقشه ذهنی برای گذر از بحران
در شرایط بحرانی مانند جنگ، ذهن به شدت درگیر افکار منفی، نگرانیهای آینده و احساس ناتوانی میشود. در چنین مواقعی، ایجاد یک «نقشه ذهنی برای گذر از بحران» بسیار مفید است. این نقشه میتواند شامل اهداف کوچک روزانه، فعالیتهای آرامشبخش (مانند نقاشی، نوشتن، موسیقی یا دعا) و فهرستی از کارهایی باشد که همچنان تحت کنترل ما هستند.
هدف از این نقشه ذهنی، بازگرداندن حس عاملیت به فرد و کمک به مغز برای خروج از حالت اضطراری مداوم است. زمانی که ذهن آگاه شود که حتی در دل بحران، راههایی برای اقدام، تصمیمگیری و مراقبت از خود وجود دارد، تابآوری روانی افزایش یافته و فرد احساس نمیکند کاملاً قربانی شرایط است.
نقش جامعه و رسانهها در حمایت روانی از مردم در زمان جنگ
یکی از جنبههای کمتر مورد توجه در زمان جنگ، نقش حمایت اجتماعی و جمعی در کاهش فشار روانی است. انسان موجودی اجتماعی است و حضور در یک جمع همدل، حتی اگر مجازی باشد، میتواند شدت آسیبهای روانی را کاهش دهد. در چنین زمانهایی، رفتار اطرافیان، پیامهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی و حتی لحن رسانهها میتواند مستقیماً بر سلامت روان تأثیر بگذارد.
زمانی که جامعه به جای ایجاد ترس، به دنبال آگاهیبخشی، حمایت روانی و ایجاد حس امید باشد، افراد کمتر در دام اضطراب و ناامیدی گرفتار میشوند. در مقابل، انتشار شایعات، اغراق در اخبار ناگوار یا بیتوجهی به رنج دیگران، فضا را مسموم کرده و اثرات منفی جنگ را تشدید میکند. در چنین شرایطی، هر فرد با انتخاب کلمات، رفتار و واکنشهای خود، میتواند نقش کوچکی اما مؤثر در حفاظت از سلامت روان جمعی ایفا کند.
جنگها علاوه بر تخریب زیرساختهای فیزیکی، آسیبهای عمیقی به سلامت روان افراد وارد میکنند؛ زخمهایی که اغلب نادیده گرفته میشوند اما اثرات پایداری بر زندگی روزمره و آینده انسانها دارند. آگاهی از تأثیر جنگ بر سلامت روان و شناخت علائم اختلالات روانی مرتبط، اولین گام برای محافظت از خود و دیگران است. در شرایط بحرانی، مراقبت از ذهن و روان به اندازهی تأمین نیازهای جسمی و امنیتی اهمیت دارد.
با مدیریت دریافت اخبار، حفظ روابط انسانی، داشتن برنامه روزانه، تمرین تکنیکهای آرامسازی و در صورت لزوم، مراجعه به متخصصان، میتوان تابآوری روانی را افزایش داد و از عواقب وخیمتر جلوگیری کرد.
دیدگاه ها