آیا جهان طبیعی میتواند ما را به سوی درمانهای مؤثرتر برای بیماری آلزایمر هدایت کند؟ پژوهشی تازه درباره گیاه آلوئهورا ترکیبی را شناسایی کرده که بر اساس فعالیت اتصال پیشبینیشده آن، توانایی بالقوهای برای کند کردن روند پیشرفت این شایعترین نوع زوال عقل دارد.
آلوئهورا گیاهی همیشهسبز و گوشتی است که به سبب ویژگیهای درمانیاش شناخته میشود. طی صدها سال، ترکیبات موجود در این گیاه برای درمان التهابهای پوستی، بهبود فرایند هضم، تقویت دستگاه ایمنی و موارد متعدد دیگر مورد استفاده قرار گرفتهاند، هرچند شواهد علمی مرتبط با این فواید یکدست و قطعی نیستند.
در این پژوهش، محققان دانشگاه حسن دوم کازابلانکا در مراکش دریافتند ترکیبی موسوم به بتا سیتوسترول که در برگهای آلوئهورا تولید میشود، احتمالاً در مقابله با آلزایمر نیز مفید واقع شود.
این تحقیق بهطور کامل بهصورت درونسیلیکویی انجام شده؛ بدین معنا که تیم پژوهشی با بهرهگیری از مدلهای رایانهای، نحوه تعامل ترکیبات آلوئهورا با آنزیمهایی را که گمان میرود در بروز آلزایمر نقش داشته باشند، شبیهسازی کردهاند. با وجود آنکه این مطالعه شامل آزمایشهای آزمایشگاهی یا کارآزماییهای انسانی نبوده، نقطه آغاز مناسبی به شمار میرود که مسیرهای درمانی بالقوه و شایسته بررسی بیشتر را مشخص میکند.
مریم خدراوی، شیمیدان، گفت: «یافتههای ما نشان میدهد بتا سیتوسترول، یکی از ترکیبات آلوئهورا، از تمایل اتصال قابلتوجه و پایداری بالایی برخوردار است و همین ویژگیها آن را به گزینهای امیدبخش برای توسعه بیشتر دارو تبدیل میکند.»
کیفیت اتصال و میزان پایداری بتا سیتوسترول هر دو اهمیت دارند، اما نقطه آغاز این روایت با استیلکولین پیوند خورده است. این پیامرسان شیمیایی در فرایند یادگیری و حافظه نقش اساسی ایفا میکند و در افراد مبتلا به آلزایمر غالباً در سطوحی پایینتر از حد طبیعی مشاهده میشود.
در گذشته، این موضوع دانشمندان را به بررسی آنزیمهای استیلکولیناستراز و بوتیریلکولیناستراز سوق داده که هر دو آنزیم در تجزیه استیلکولین نقش دارند. از این رو، هدف قرار دادن استیلکولیناستراز و بوتیریلکولیناستراز میتواند به بهبود علائم آلزایمر منجر شود.
پژوهش جدید از همین نقطه آغاز شد و در مجموع ۱۱ ترکیب موجود در آلوئهورا را مورد بررسی قرار داد. با توجه به ویژگیهای درمانی منتسب به این گیاه، محققان تمایل داشتند ارزیابی دقیقتری انجام دهند.
در گام نخست، تمایل اتصال این ترکیبات شبیهسازی شد تا مشخص شود هر یک تا چه اندازه میتوانند با استیلکولیناستراز و بوتیریلکولیناستراز پیوند برقرار کنند؛ شاخصی که نشان میدهد این مواد تا چه حد قادرند از تجزیه استیلکولین توسط این آنزیمها جلوگیری کنند. بتا سیتوسترول بالاترین امتیاز اتصال به هر دو آنزیم را کسب کرد.
در ادامه، پژوهشگران کارایی احتمالی بتا سیتوسترول را در قالب دارو بررسی کردند. این ارزیابی از طریق تحلیلی موسوم به ADMET انجام میشود که شامل سنجش جذب، توزیع، متابولیسم، دفع و سمیت است.
در این مرحله نیز بتا سیتوسترول عملکرد مطلوبی نشان داد؛ همچنین ترکیب دیگری به نام اسید سوکسینیک نتایج امیدوارکنندهای ارائه کرد. مطالعه نتیجه میگیرد که بررسی هر دو گزینه بهعنوان پایههای بالقوه برای درمان آلزایمر ارزشمند است.
هرگونه توسعه بعدی در زمینه درمانها بهسرعت رخ نخواهد داد، بهویژه آنکه این یافتهها صرفاً بر پایه شبیهسازیهای رایانهای استوارند. با این حال، دانشمندان همچنان در شناسایی عوامل کلیدی در آلزایمر، از جمله استیلکولیناستراز و بوتیریلکولیناستراز، و نیز داروهایی که امکان تأثیرگذاری بر آنها را دارند، پیشرفت حاصل میکنند.
چنانکه پژوهشگران اشاره میکنند، آلزایمر در حال حاضر بیش از ۵۵ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده و انتظار میرود با افزایش سن جمعیت جهانی، شمار مبتلایان تا سال ۲۰۵۰ به ۱۳۸ میلیون نفر برسد.
دیدگاه ها