یک دایناسور ۱۲۵ میلیون ساله که در چین کشف شده، دارای خارهای شبیه به جوجهتیغی است که پیشتر هرگز در هیچ دایناسوری مشاهده نشده بود.
بیش از ۲۰۰ سال است که دیرینهشناسان یک گروه اصلی از دایناسورهای گیاهخوار با نام ایگوانودونتیا را مطالعه میکنند. این دایناسورها، از جمله ایگوانودون شناختهشده، نخستینبار در اوایل قرن ۱۹ توصیف شدند و به دلیل دهانهای منقار مانند و پاهای عقبی قدرتمندشان شناخته میشوند. اکنون این گروه دیرپای علمی با گونهای شگفتانگیز گسترش یافته. پژوهشگران نخستین دایناسوری را شناسایی کردهاند که دارای نوع خاصی از خار بوده؛ ساختاری که در سوابق فسیلی پیشین هیچ نمونه مشابهی نداشته است.
دانشمندان مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه و همکاران بینالمللی آنان این کشف را در چین انجام دادند؛ جایی که بقایای فسیلشده یک ایگوانودونتیای نابالغ با درجه حفاظتی استثنایی را از دل زمین بیرون آوردند. آنچه این نمونه را متمایز میکند، تنها اسکلت آن نیست، بلکه حفظشدگی نادر پوست آن نیز اهمیت بنیادین دارد. بافتهای نرم بهندرت در مقیاس میلیونها سال دوام میآورند و از این رو، این کشف ارزش ویژهای برای درک چگونگی ظاهر واقعی دایناسورها در زمان حیاتشان فراهم میآورد.
برای بررسی دقیق این فسیل، پژوهشگران از تصویربرداری با پرتو ایکس و برشهای بافتشناسی با وضوح بالا استفاده کردند. بافتشناسی به مطالعه ساختار میکروسکوپی بافتها اطلاق میشود و در این پژوهش امکان تحلیل مقاطع بسیار نازک از پوست فسیلشده را فراهم ساخت. بهطرزی قابل توجه، دانشمندان توانستند سلولهای منفرد پوست را که حدود ۱۲۵ میلیون سال حفظ شده بودند، مشاهده کنند.
این تحلیلها نشان داد که بخش عمدهای از بدن این دایناسور با خارهای پوستی توخالی پوشیده شده بوده. این اصطلاح پوستی بیانگر آن است که ساختارها منشأیی در پوست داشتهاند و نه در استخوان. برخلاف شاخها یا صفحات استخوانی توپر، این خارها درون خودشان توخالی بودهاند؛ ویژگیای که تاکنون در هیچ گونهای از دایناسورها مستند نشده. گروه پژوهشی این گونه جدید را هائولونگ دونگی نامگذاری کرد تا از دونگ ژیمینگ، یکی از چهرههای پیشگام دیرینهشناسی چین که نقش مهمی در پیشبرد مطالعات دایناسورها در این کشور ایفا کرده است، قدردانی شود.
هائولونگ دونگی یک گیاهخوار بود و از گیاهان تغذیه میکرد. در دوره کرتاسه آغازین که این جانور میزیست، بومسازگانها شامل دایناسورهای گوشتخوار کوچک نیز بودند که به احتمال زیاد ایگوانودونتیاهای نابالغ را شکار میکردند. خارهای توخالی میتوانستند نقش بازدارنده داشته باشند و مشابه عملکرد تیغهای جوجهتیغی، حیوان را برای مهاجمان کمتر مطلوب یا حمله به آن را دشوارتر سازند.
پژوهشگران همچنین احتمال میدهند که این خارها کارکردهای دیگری نیز داشته باشند. یکی از فرضیهها به تنظیم دما مربوط میشود؛ فرآیندی که طی آن جانوران دمای بدن خود را کنترل میکنند. ساختارهایی که سطح تماس را افزایش میدهند، میتوانند به دفع گرمای اضافی یا حفظ گرما کمک کنند. فرضیه دیگر به نقش حسی این خارها اشاره دارد، بهگونهای که شاید دایناسور از طریق آنها توانایی تشخیص لمس یا حرکت در محیط پیرامون خود را داشته است.
تا پیش از این کشف، هیچ مدرکی مبنی بر وجود خارهای پوستی توخالی از این نوع در دایناسورها در دست نبود. از آنجا که این فسیل به یک فرد نابالغ تعلق دارد، دانشمندان هنوز نمیتوانند با قطعیت تعیین کنند که آیا افراد بالغ این گونه نیز همین ساختارها را داشتهاند یا این ویژگیها در جریان رشد و بلوغ تغییر میکرده است.
نتایج این پژوهش در نشریه Nature Ecology & Evolution منتشر شد.
دیدگاه ها