زمینشناسان میگویند حدود ۲۰۰ میلیون سال دیگر، زمین میزبان یک ابرقاره عظیم خواهد بود.
پانگهآ، توده خشکی عظیمی که در گذشته ماقبل تاریخ زمین هر ۷ قاره را در قالب یک قاره واحد به هم پیوند داده بود، حدود ۲۰۰ میلیون سال پیش از هم گسست. اکنون در چرخشی جذاب از تکامل زمینساختی، دانشمندان میگویند ما تقریباً ۲۰۰ میلیون سال با شکلگیری یک ابرقاره جدید شبیه به پانگهآ فاصله داریم.
بر اساس مقالهای پژوهشی که در نشریه Geological Magazine منتشر شده، ۴ سناریوی غالب درباره چگونگی تکامل این ابرقاره وجود دارد.
در نخستین سناریو، فرض میشود که اقیانوس اطلس همچنان در حال گسترش باشد، در حالی که اقیانوس آرام به بسته شدن ادامه دهد. اقیانوس آرام مملو از نواحی فرورانش است؛ مناطقی که در آنها صفحات اقیانوسی به زیر صفحات قارهای فرو میروند و سپس به درون گوشته زمین کشیده میشوند. به همین دلیل است که ۸۰ درصد از زمینلرزههای بزرگ در پیرامون لبههای اقیانوس آرام رخ میدهد؛ ناحیهای که با عنوان Ring of Fire شناخته میشود.
در نتیجه این فعالیت زمینساختی، قارههای آمریکا همچنان از اروپا و آفریقا فاصله میگیرند و در نهایت با جنوبگان که به سمت شمال در حرکت است برخورد میکنند و سپس با آفریقا، اروپا و آسیا که پیشتر به هم فشرده شدهاند، یکی میشوند. در همین حال، استرالیا به آسیای شرقی متصل خواهد شد. حاصل این فرایند، یک ابرقاره عظیم با نام Novopangea خواهد بود؛ واژهای با ریشه یونانی-لاتین به معنای پانگهآی نو.
در سناریوی Pangea Proxima یا پانگهآی بعدی، اقیانوس اطلس و همچنین اقیانوس هند به گسترش خود ادامه میدهند تا زمانی که نواحی فرورانش جدید قارهها را دوباره به سوی یکدیگر بکشند و در نهایت برخوردی میان اوراسیا و سایر قارهها رخ دهد. برای تجسم نتیجه نهایی، میتوان یک توده خشکی نسبتاً حلقهای شکل را تصور کرد که در مرکز آن یک حوضه اقیانوسی کوچک قرار دارد.
اقیانوسهای آرام و اطلس بسیار کهن هستند؛ به ترتیب حدود ۲۰۰ میلیون و ۱۸۰ میلیون سال قدمت دارند. اگر هر دو بسته شوند چه رخ خواهد داد؟ در آن صورت، ابرقارهای به نام Aurica شکل خواهد گرفت؛ واژهای ترکیبی از Australia و America.
در نهایت، نظریه Amasia، واژهای ترکیبی از Americas و Asia، مطرح میکند که اقیانوسهای اطلس و آرام باز باقی بمانند، در حالی که اقیانوس منجمد شمالی بسته شود. در این حالت، تمام قارهها به جز جنوبگان به سوی شمال حرکت کرده و در نزدیکی قطب شمال مستقر خواهند شد. دوارته توضیح میدهد که در این وضعیت یک اقیانوس عظیم پیرامون قطب شمال شکل میگیرد و جنوبگان در سوی دیگر باقی میماند.
انتشار دیاکسید کربن ناشی از فعالیتهای آتشفشانی پس از رسیدن قارهها به وضعیت ابرقارهای، یکی از عدم قطعیتهای عمده به شمار میرود.
اگر سناریوی Amasia بر بقیه برتری یابد و تودههای خشکی در اطراف قطبهای شمال و جنوب متمرکز شوند، نبود خشکی در میان آنها سامانه گردش عمیق اقیانوسی موسوم به نوار نقاله اقیانوسی را مختل خواهد کرد. در نتیجه، قطبها نه تنها سردتر میشوند، بلکه در تمام طول سال پوشیده از یخ خواهند بود.
در مقابل، Aurica ممکن است به بهشتی برای موجسواران تبدیل شود. دوارته معتقد است این ابرقاره در نزدیکی استوا قرار خواهد داشت، بنابراین احتمالاً اندکی گرمتر و شاید خشکتر از زمین کنونی خواهد بود. با این حال، یک نکته مهم وجود دارد. یک Amasia یخزده تقریباً تمام اشکال حیات زمینی را نابود خواهد کرد و تنها حیات دریایی را باقی خواهد گذاشت.
دیدگاه ها