مجموعه تاریخی قلعه الموت، معروف به مقر اساسین ها، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. الموت به سیامین میراث فرهنگی ایران تبدیل شد که این عنوان بینالمللی را دریافت میکند.
موافقت با این ثبت جهانی، در جریان چهلوهشتمین اجلاس سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو که هماکنون در شهر بوسان کره جنوبی در حال برگزاری است، اعلام و نهایی شد.
این پرونده تازهثبتشده، در واقع یک شبکه دفاعی بههمپیوسته شامل هفت دژ و استحکامات تاریخی است که عبارتاند از: الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان. این زنجیره مستحکم نظامی در گستره درههای شرقی و غربی منطقه الموت و بر فراز دامنههای جنوبی رشتهکوه البرز بنا شده است.
قدمت ساخت این دژها به سدههای یازدهم تا سیزدهم میلادی (مقارن با قرون پنجم تا هفتم هجری و دوران اسماعیلیان) بازمیگردد. طراحان و سازندگان این بناها، از درکی عمیق و دانشی شگفتانگیز نسبت به جغرافیای خشن منطقه برخوردار بودهاند؛ دانشی که در مدیریت هوشمندانه منابع آب، تسلط بر مسیرهای ارتباطی، معماری پیچیدهی دفاعی و جانمایی بینقص فضاها بهخوبی نمود پیدا کرده است.
نکته جالب توجه این است که کارکرد این قلعهها در گذشته صرفا به مسائل نظامی و سیاسی محدود نمیشد؛ بلکه در دوران اوج خود، بهعنوان مراکز مهم علمی و آموزشی نیز شناخته میشدند. این دژهای تاریخی با دانشمندان برجستهای از جمله خواجه نصیرالدین طوسی ارتباط داشتند.
